WZÓR UŻYTKOWY / autor: Adam Bogacz

Należy do kategorii projektów wynalazczych i stanowi odrębny przedmiot ochrony własności przemysłowej. Wzorem użytkowym może być tylko przedmiot materialny o trwałej postaci, określony przez cechy techniczne opisujące kształt, konstrukcję i wzajemne usytuowanie elementów wchodzących w jego skład.
Definicja ustawowa wzoru użytkowego stanowi, że jest to nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. Z definicji wynika zatem , że wzorem użytkowym nie może być rozwiązanie dotyczące sposobu, wytworu bezpostaciowego, układu, schematu lub zasady działania. W praktyce jako wzory użytkowe najczęściej dokonuje się zgłoszeń narzędzi prostych i złożonych, przyrządów i urządzeń. Wzór użytkowy może być przedmiotem jednolitym, albo składać się z części współpracujących ze sobą. Części składowe przedmiotu mogą być ruchome i są ze sobą funkcjonalnie powiązane. Nowość wzoru użytkowego ocenia się na podstawie analogicznych zasad jak wynalazku. Cecha nowości wzoru jest spełniona wówczas, gdy zgłaszany wzór użytkowy nie wchodzi do obecnego stanu techniki. Stan techniki, to zasób wszelkich rozwiązań technicznych udostępnionych przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa ochronnego na wzór użytkowy. Najczęściej jest to data zgłoszenia wzoru w Urzędzie Patentowym w formie pisemnego lub ustnego opisu, albo przez stosowanie, wystawienie na wystawie lub też ujawnienie w inny sposób. Część stanu techniki stanowią także informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, które jeszcze nie zostały udostępnione do wiadomości powszechnej i są przedmiotem postępowania zgłoszeniowego przed Urzędem Patentowym.
Jak wynika z definicji wzór użytkowy musi być użyteczny. Warunek ten zostaje spełniony, gdy zostaje osiągnięty cel mający praktyczne znaczenie przy wytwarzaniu lub korzystaniu z wytworów według wzoru użytkowego. Podkreślić należy, że użyteczność wzoru nie oznacza wyższej, lepszej użyteczności w stosunku do dotychczasowych przedmiotów tego samego rodzaju. Może się okazać, że wzór użytkowy ma gorsze walory, ale jest łatwiejszy w obsłudze, transporcie lub składowaniu, a przez to tańszy. W odróżnieniu od wynalazku, od wzoru użytkowego nie wymaga się poziomu wynalazczego. Należy zaznaczyć, że o ile wzór użytkowy taki poziom wynalazczy posiada, to może być zgłoszony zamiennie jako wynalazek. Nie występuje jednak sytuacja odwrotna. Nie każde rozwiązanie spełniające wymogi określone dla wynalazku może zostać zgłoszone jako wzór użytkowy.
Na wzór użytkowy może być udzielone prawo ochronne. Potwierdzenie uzyskania tego prawa stanowi świadectwo ochronne wydawane przez Urząd Patentowy. Częścią składową świadectwa ochronnego jest opis ochronny wzoru użytkowego obejmujący opis tego wzoru, zastrzeżenia ochronne i obowiązkowo rysunki. Opis ochronny jest udostępniany osobom trzecim i podlega rozpowszechnianiu przez Urząd Patentowy.
Przez uzyskanie prawa ochronnego nabywa się wyłączność na korzystanie ze wzoru użytkowego w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej. Prawo ochronne na wzór użytkowy trwa 10 lat licząc od daty zgłoszenia rozwiązania w Urzędzie Patentowym. Zakres przedmiotowy tego prawa wyznaczają zastrzeżenia ochronne zawarte w opisie wzoru użytkowego. Udzielone prawo ochronne podlega wpisowi do rejestru wzorów użytkowych prowadzonego przez Urząd Patentowy. Analogicznie jak przy wynalazku na niektóre kategorie rozwiązań nie udziela się prawa ochronnego na wzór użytkowy.

 

Formy ochrony - powrót

.

Innowacyjna Gospodarka


Projekt Współfinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.