WZÓR UŻYTKOWY / autor: Adam Bogacz

W przeszłości wzór użytkowy stanowił kategorię projektu wynalazczego, na którą najczęściej uzyskiwano ochronę prawną. Wynikało to skąd, że wymogi, jakie należało spełnić przed Urzędem Patentowym R.P., były mniej restrykcyjne w porównaniu do uzyskania ochrony na wynalazek. Dotyczyło to cechy nazywanej we wcześniejszych przepisach krajowych „nieoczywistością”, a obecnie „poziomem wynalazczym”. Występował
w przepisach prawa wynalazczego obok wzoru zdobniczego, który był kojarzony wyłącznie
z cechami estetycznymi. Wzór użytkowy należał do zbiorczego pojęcia innowacji określanej projektem wynalazczym, i dotyczył rozwiązań o charakterze technicznym a zwłaszcza konstrukcyjnym w szerokim ujęciu.
Wydaje się, że również obecnie, pod rządami ustawy Prawo własności przemysłowej ta forma przejawu twórczości technicznej cieszy się dużą popularnością jako przedmiot ochrony prawnej. Wzory użytkowe powstają w dużych przedsiębiorstwach i zakładach wytwórczych małej i średniej wielkości. Generalnie dotyczą nowych rozwiązań konstrukcyjnych narzędzi, przyrządów zastępujących dotychczasowe pod względem użyteczności (lepszej funkcjonalności, bezpieczeństwa). Wzór użytkowy stanowi, zatem przedmiot materialny, który posiada ukształtowanie przestrzenne i może zostać wydzielony
z otoczenia zachowując swoją użyteczność.
Dokonaniu rozwiązania o charakterze technicznym, musi zawsze towarzyszyć ocena pod kątem możliwej i najbardziej korzystnej formy jego ochrony prawnej. W warunkach rynku konkurencyjnego, ile to rozwiązanie zapewnia zwiększenie przewagi konkurencyjnej np. uruchomienie nowego wyrobu, zastosowanie bardziej wydajnych lub oszczędnych albo ekologicznych metod produkcji, ochrona prawna, co do zasady powinna być przesądzona. Pozostaje wybór formy tej ochrony. Z reguły, po spełnieniu wymogu poziomu wynalazczego każdy rozwiązanie, które można chronić jako wzór użytkowy, można chronić jako wynalazek po przez uzyskanie patentu. Sytuacja odwrotna nie jest już tak oczywista. Rozwiązania spełniające wymogi wynalazku muszą posiadać trwałą postać. Wykluczone są, zatem jako przedmiot zgłoszenia na wzór użytkowy, rozwiązania bezpostaciowe np. związki chemiczne, oraz rozwiązania dotyczące technologii. Dodatkowo należy rozważyć ochronę przedmiotu
o trwałej postaci jako wzoru przemysłowego. Ochrona ta jest znacznie łatwiejsza i tańsza, ale bardziej podatna na obejście zastrzeżeń ochronnych. Decyzję, jaką formę ochrony przyjąć dla konkretnego rozwiązania, najlepiej skonsultować z rzecznikiem patentowym. Weźmie on pod uwagę istotę rozwiązania technicznego, niebezpieczeństwo jego skopiowania przez osoby nieuprawnione oraz spełnienie wymagań użyteczności. Bardzo często cechy wzoru przemysłowego i wzoru użytkowego przenikają się wzajemnie.
Decyzja o wyborze ochrony prawnej w formie prawa ochronnego na wzór użytkowy determinuje również zakres i głębokość badania zdolności ochronnej rozwiązania technicznego. Badanie to analogicznie jak w przypadku wynalazku, zwiększa szansę uzyskania prawa ochronnego na wzór użytkowy, eliminuje ze zgłoszeń do Urzędu Patentowego rozwiązania znajdujące się w stanie techniki, które w wyniku pobieżnej
i obarczonej subiektywizmem oceny autorów na zgłoszenie zasługują. Koszty przeprowadzenia badań są niższe niż koszty opracowania dokumentacji zgłoszeniowej
i koszty opłat do U.P. R.P. za zgłoszenie. Pozytywny wynik badań zdolności ochronnej, daje podstawę do opracowania dokumentacji zgłoszeniowej. Ustawa prawo własności przemysłowej, przewiduje szczegółowe zasady redagowania opisu wzoru użytkowego, jego skrótu, zastrzeżeń ochronnych i rysunku, którego dołączenie jest obowiązkowe. Z tego powodu korzystniej jest zlecić opracowanie takiej dokumentacji rzecznikowi patentowemu.

Od pomysłu do zgłoszenia - powrót

.

Innowacyjna Gospodarka


Projekt Współfinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.