Transfer wiedzy z nauki do biznesu - przypadek praktyczny / autor: Piotr Wolszczak

 

Streszczenie

W artykule opisano przypadek współpracy Przedsiębiorstwa z branży tekstylnych okiennych osłon przeciwsłonecznych (rolet i vertikali) z Politechniką Lubelską w zakresie automatyzacji procesów produkcji. Koszt prac zrealizowanych przez Politechnikę Lubelską dofinansowany był, w ramach różnych programów ze środków europejskich, co również przedstawiono w artykule.

 

Wstęp

Uważa się [lit.], że odpowiednim sposobem trwania przedsiębiorstwa na rynku jest jej rozwój. Zalecenie to nie dotyczy przedsiębiorstw działających w warunkach monopolu. W innych przypadkach, działając wśród konkurencji, rozwój przedsiębiorstwa jest koniecznością. Znane są z literatury [lit] różne sposoby rozwoju firm. Podzielić je można na dwie kategorie: rozwoju ilościowego, przez mnożenie środków oraz jakościowego, przez wzrost jakości. W pierwszej z wymienionych kategorii rozwój może odbywać się na przykład, poprzez pozyskanie nowych klientów, zwiększenie produkcji i zatrudnienia. Do drugiej kategorii zaliczylibyśmy na przykład: wzrost technologiczny, wprowadzenie nowych, ulepszonych produktów. Oba rodzaje wzrostu są ze sobą ściśle powiązane. Często zwiększenie potencjału przedsiębiorstwa jest efektem rozwoju technologicznego. Rozwój przez innowacje uznawany jest od ponad osiemdziesięciu lat za najlepszy sposób rozwoju przedsiębiorstwa [lit].

Innowacje wdrażane w przedsiębiorstwie łączy pewna szczególna cecha, którą jest opłacalność. Zależy ona od zakresu innowacji. Zakres wymagać może utrzymywania OBR (Ośrodek Badawczo-Rozwojowy), współpracy z uczelniami, zlecania prac B+R lub polegać może na organizacji konkursów na innowacje. Zakres innowacji wpływa na jej koszt. Koszt opracowania i wdrożenia innowacji jest obarczony zwiększonym ryzkiem, gdy efekt prac B+R wykorzystany może być przez kogoś innego. Dlatego istotnym zagadnieniem jest określenie własności intelektualnej i praw do korzystania z rozwiązania opracowanego wspólnie z jednostką naukową.

Współpraca taka prowadzona jest od początku istnienia uczelni. Wiążą się z nią jednak pewne problemy. Często spotykaną sytuacją w środowisku akademickim jest wykorzystanie sposobu opracowanego przez pracownika naukowego z pominięciem jego osoby. Pracownik w tej sytuacji często pozostaje bezsilny, ponieważ nie może wejść na teren Przedsiębiorstwa i nie posiada możliwości udowodnienia, że dane przedsiębiorstwo stosuje np. „jego” technologię. Równie często spotykamy się z opinią na temat porażek pracowników naukowych podczas opracowywania innowacji. Przyczyny tych sytuacji są różne.

W kolejnych artykułach przedstawione będą przykłady współpracy przedsiębiorstw z jednostkami naukowymi, w których podkreślone zostaną problemy obu stron wynikające z takiej współpracy. Liczymy na to, że doświadczenia przedstawione w przykładach pomogą czytelnikom w podjęciu decyzji lub realizacji własnej współpracy.

 

„Potrzebny nam automat”

Pierwszym przykładem współpracy Uczelni jest współpraca z Przedsiębiorstwem zajmującym się produkcją tekstylnych okiennych wyrobów osłonowych, takich jak: rolety, moskitiery i wertykale. Ponadto Firma oferuje żaluzje, plisy, markizy oraz realizuje zamówienia mebli i zabudowy pomieszczeń. Produkcja ma charakter seryjny oraz na zamówienie. Zasoby ludzkie kwalifikują Firmę do kategorii małych przedsiębiorstw. 

Produkcja w firmie prowadzona była w trybie ręcznym z użyciem narzędzi i przyrządów do odmierzania długości materiału, cięcia, dziurkowania, nawijania.

Sytuacja biznesowa Przedsiębiorstwa była dobra. Wytwarzała ona produkty, znajdujące zainteresowanie klientów. Rozwój firmy następował poprzez wzrost popytu na produkty w okresie letnim. Sezonowość produkcji związana jest z sezonowością prac remontowych i dekoratorskich, które zazwyczaj wykonywane są w okresie letnim.

Pewnym zagrożeniem firmy był wzrost nasycenia rynku. Zdobycie nowych odbiorców był jednym z kluczowych sposobów rozwoju Przedsiębiorstwa. Inne zagrożenie związane było z ryzykiem produkcji w okresie poprzedzającym okresy zwiększonego popytu. Aby sprostać popytowi w okresie letnim konieczne było prognozowanie zapotrzebowania na poszczególne rodzaje produktów i magazynowanie wyrobów w oczekiwaniu na sprzedaż. Stałym dążeniem Przedsiębiorstwa jest również obniżanie kosztów produkcji.

Rozwiązaniem, które rozważali Właściciele Przedsiębiorstwa była możliwość automatyzacji procesów produkcji wybranych wyrobów wykonywanych seryjnie, którymi są następujące grupy:

tekstylne rolety okienne wewnętrzne w zestawach przeznaczonych do samodzielnego montażu i zestawach przeznaczonych do montażu przez przedstawicieli firmy oraz

żaluzje pionowe (wertykale).

Wymienione wyroby przeznaczone są do montażu wewnątrz budynków, jako osłony przeciwsłoneczne i w celach dekoracyjnych. Wyroby tego typu cechuje wymaganie wysokiej jakości wykończenia. Dokładność powinna cechować nawijanie materiału rolety, szycie i klejenie. Niewielka niedokładność powstała podczas docinania kuponu lub łączenia rurki nawojowej i kuponu skutkuje wyraźnym defektem. Przykładowo dokładność równoległości otworu okiennego i rolety okiennej powinna być niższa niż 1 mm, aby możliwa była satysfakcja klienta. 

Wątpliwości i pytania nurtowały Właścicieli, kiedy zdecydowali się nawiązać kontakt z Katedrą Automatyzacji z Wydziału Mechanicznego Politechniki Lubelskiej (KAPL).

Po przedstawieniu potrzeb Przedsiębiorstwa, umówiono wizytę. Podczas wizyty przedstawiono przedstawicielom Katedry przebieg wymienionych procesów technologicznych. Efektem oględziny i wstępnej analizy było podjęcie decyzji o współpracy. Konieczne była jednak bardziej szczegółowa analiza możliwości automatyzacji procesów, propozycje rozwiązań sprzętowych i organizacyjnych, przewidywane koszty.

OPRACOWANO TECHNOLOGIĘ automatycznego wykonywania rolet okiennych, która miała zastąpić czynności wykonywane ręcznie. Polegało to na realizacji następujących kroków:

ocena infrastruktury technicznej i procesów produkcyjnych stosowanych w Przedsiębiorstwie,

ocena potrzeb przedsiębiorstwa,

analiza dostępnych rozwiązań występujących na rynku krajowym i zagranicznym,

przygotowanie wstępnych projektów stanowisk do produkcji zestawów rolet do samodzielnego montażu,

przygotowanie propozycji wyboru rozwiązań z uwzględnieniem istniejących urządzeń dostępnych na rynku oraz rozwiązań oryginalnych,

opracowanie listy potencjalnych dostawców maszyn, urządzeń i technologii,

opracowanie wstępnych kosztorysów inwestorskich.

 

Właściciele Przedsiębiorstwa zdecydowali się na skorzystanie z programu „Bon na innowacje”, w którym koszty netto prac badawczych sfinansowane mogą być ze środków europejskich. W ramach tego programu zamówiono opracowanie nt. możliwości wdrożenia nowoczesnych technologii w Przedsiębiorstwie. Opracowanie zawierało propozycje sprzętowe automatyzacji poszczególnych etapów procesów produkcji, kalkulację kosztów urządzeń i kontakty potencjalnych wykonawców urządzeń.

Następnym etapem było pozyskanie środków na budowę automatów. Odpowiednim źródłem były: program realizowany przez Lubelską Agencję Wspierania Przedsiębiorczości w ramach Działania 1.2 RPO WL 2007-2013 (www.lawp.lubelskie.pl) oraz program „Bon na innowacje” realizowany przez Polską Agencję Wspierania Przedsiębiorczości (www.parp.gov.pl). W ramach programu „Bon na innowacje” opracowano dokumenty, które wykorzystano podczas szacowania kosztów projektu inwestycyjnego oraz jako załącznik w uzasadniający przewidywane koszty. Tak poparty wniosek został dobrze oceniony i dofinansowanie zostało przyznane.

Następną przeszkodą było znalezienie odpowiednich wykonawców urządzeń. W interesie Przedsiębiorcy leżało wykonanie automatu w jednym egzemplarzu, na jej potrzeby i zabezpieczenie interesu Przedsiębiorstwa zakazem wykonywania kolejnych egzemplarzy maszyn na rzecz konkurencji. Wykonanie prototypu maszyny jest pracochłonne i obciążone dużym ryzykiem nieprzewidzianych problemów, dlatego firmy zajmujące się ich wytwarzaniem zainteresowane są wdrażaniem procesów seryjnych, a to jak wspomniano, nie leży to w interesie Przedsiębiorstwa. Do współpracy zaproszono mikroprzedsiębiorstwa specjalizujące się w wykonywaniu części maszyn z użyciem obrabiarek sterowanych numerycznie oraz zajmujących się programowanie sterowników. Po zakończeniu czynności przetargowych i negocjacjach warunków zamówień przystąpiono do budowy pierwszego automatu.

Podsumowanie

Przedsiębiorstwo otrzymało wsparcia w zakresie rozwoju i wdrażania innowacji oraz pozyskania środków na realizację tych działań. W efekcie współpracy dokonano: 

oceny infrastruktury technicznej i procesów produkcyjnych stosowanych w Przedsiębiorstwie,

oceny potrzeb przedsiębiorstwa,

analizę możliwości zastosowania rozwiązań obecnych na rynku

opracowano rozwiązanie oryginalne – projekt technologii,

opracowano listę potencjalnych dostawców maszyn, urządzeń i technologii,

przygotowano wstępny kosztorys inwestorski,

pozyskano dofinansowanie modernizacji procesów w Przedsiębiorstwie,

zmodernizowano linie produkcyjne

W efekcie automatyzacji głównych procesów technologicznych Przedsiębiorca spodziewa się istotnego zwiększenia pozycji Firmy, a w szczególności automatyzacja produkcji spowoduje zwiększenie wydajności, co umożliwi szybką reakcję na zwiększone zapotrzebowanie w sezonie wiosenno-letnim. 

Sezonowa zmiana popytu na osłonowy okienne wiąże się z przewidywaniem wysokości popytu, produkcją „na zapas” w okresie poprzedzającym, zwiększeniem potrzeb powierzchni magazynowych, zamrożeniem zasobów finansowych, a co najważniejsze z ryzykiem. Dzięki zwiększeniu wydajności linii produkcyjnych wymienione przyczyny ryzyka zostaną wyeliminowane lub zminimalizowane.

 

O autorze

Piotr Wolszczak po odbyciu nauki w Technkum Mechanicznym, ukończeniu dwóch kierunków studiów i studiów podyplomowych w Politechnice Lubelskiej pozostał na rodzimej Uczelni i od kilkunastu lat pracuje w Katedrze Automatyzacji (1999 rok). W ramach swoich obowiązków brał udział w różnego rodzaju projektach obejmujących współpracę z przedsiębiorstwami w Polsce i zagranicą (staże, projekty okresowe, stała współpraca). Współpraca prowadzona jest z Przedsiębiorstwami różnych sektorów przemysłu, usług oraz medycyny. Dodatkowo autor zajmuje się współpracą z krajowymi i międzynarodowymi sieciami wsparcia MŚP w zakresie pozyskiwania i wdrażania innowacji.

 

Od pomysłu do zgłoszenia - powrót

.

Innowacyjna Gospodarka


Projekt Współfinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.