Naruszenie prawa wyłącznego / autor: Tadeusz Wilczarski

Naruszenie prawa wyłącznego z patentu. W praktyce występują dwa obiegowe stwierdzenia: naruszenie prawa z patentu oraz naruszenie prawa do patentu. Pierwszy przypadek wskazuje, że patent został udzielony, zaś drugi przypadek informuje, że zgłaszający ubiega się o uzyskanie takiego prawa. Jest to bardzo ważne rozróżnienie, bowiem konsekwencje naruszenia prawa mają swój wymiar roszczeniowy dopiero po uzyskaniu prawa. Należy jednak pamiętać, że udzielenie prawa w przypadku niektórych przedmiotów własności przemysłowej odwleczone jest w czasie, który wynika z obowiązujących procedur, zaś udzielone prawo ma moc sprawczą od daty zgłoszenia. W tych przypadkach prawo działa wstecz, dlatego ta druga forma - naruszenie prawa do patentu, wiąże się z potencjalnymi konsekwencjami, których dochodzić można po uzyskaniu prawa wyłącznego w tym omawianym przypadku patentu.

 

Zatem jakie prawa posiada uprawniony z patentu.

 

Przez uzyskanie patentu, zgodnie z Art. 63 ustawy Prawo własności przemysłowej, nabywa się prawo wyłącznego korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej. (Ochrona terytorialna tam gdzie dokonano zgłoszenia.)

Zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe zawarte w opisie patentowym a nie tytuł wynalazku, co powszechnie jest odbierane. Opis wynalazku i rysunki mogą służyć do wykładni zastrzeżeń patentowych.

Czas trwania patentu wynosi 20 lat od daty dokonania zgłoszenia wynalazku w Urzędzie Patentowym, przy czym uprawniony dokonuje przedłużenia ochrony w cyklach rocznych. Brak przedłużenia ochrony powoduje wygaśnięcie prawa wyłącznego. 

 

Należy pamiętać o ochronie pośredniej produktu wynikającej z Art. 64 ustawy Prawo własności przemysłowej, który wskazuje, ze patent na wynalazek dotyczący sposobu wytwarzania obejmuje także wytwory uzyskane bezpośrednio tym sposobem – jest to ochrona pośrednia wyrobów.

W stosunku do nowych wytworów albo, gdy uprawniony wykaże, że nie mógł ustalić, mimo podjęcia należnych wysiłków, rzeczywiście zastosowanego przez inną osobę sposobu wytwarzania wytworu, domniemywa się, że wytwór, który może być uzyskany opatentowanym sposobem, został tym sposobem wytworzony. Naruszający zobowiązany jest udowodnić, że wprowadzony nowy wyrób nie jest produkowany chronionym sposobem wytwarzania.

W takim przypadku przy przeprowadzaniu dowodu przeciwnego, należy brać pod uwagę prawnie uzasadniony interes pozwanego w zakresie ochrony tajemnic produkcyjnych i handlowych.

 

Patent na wynalazek, dotyczący użycia substancji stanowiącej część stanu techniki do uzyskania wytworu mającego nowe zastosowanie, obejmuje także wytwory specjalnie przygotowane zgodnie z wynalazkiem do takiego zastosowania. (art.65 ustawy Prawo własności przemysłowej) Należy jednoznacznie wskazać, że taką ochronę w postaci patentu na nowe zastosowanie można uzyskać tylko w zakresie użycia substancji. W praktyce rozpowszechnił się pogląd rozszerzający to nowe zastosowanie poza substancją. Jest to interpretacja, niemająca uzasadnienia w zapisie przywołanego artykułu 65 ustawy Prawo własności przemysłowej.

 

Uprawniony z patentu zgodnie z Art. 66 ustawy Prawo własności przemysłowej, może zakazać osobie trzeciej, niemającej jego zgody, korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy lub zawodowy polegający na:

1) wytwarzaniu, używaniu, oferowaniu, wprowadzaniu do obrotu lub importowaniu dla tych celów produktu będącego przedmiotem wynalazku, lub

2) stosowania sposobu będącego przedmiotem wynalazku, jak też używaniu, oferowaniu, wprowadzaniu do obrotu lub importowaniu dla tych celów produktów otrzymanych bezpośrednio takim sposobem.

Zwraca się uwagę na pojęcie korzystania, które wskazuje na pozyskanie korzyści z tytułu naruszenia prawa wyłącznego bez jednoznacznego jego określenia. Należy, zatem stosować interpretację rozszerzającą wskazującą na wszelkie działania nieuprawnione, które przynoszą nieuprawnionemu korzyści zarówno materialne jak i niematerialne.

 

Uprawniony z patentu może w drodze umowy udzielić innej osobie upoważnienia (licencji) do korzystania z jego wynalazku (umowa licencyjna, która wymaga formy pisemnej).

 

Okres wyłączenia z roszczeń z tytułu naruszenia prawa wyłącznego

 

Dochodzenie roszczeń jest wyłączone w okresie stanowiącym czasokres, kiedy nie ma publikacji o dokonanym zgłoszeniu, która to publikacja dokonywana jest po upływie 18 miesięcy od zgłoszenia. Ten okres wyłączony jest z naliczania roszczeń. Wiąże się to z brakiem ujawnienia zgłoszenia, zaś nieuprawniony działał w nieświadomości takiego zgłoszenia. 

 

Ograniczenia prawa

 

Patent, zgodnie z Art. 70 ustawy Prawo własności przemysłowej, nie rozciąga się na działania dotyczące wyrobu według wynalazku lub wytworzonego sposobem według wynalazku, polegające w szczególności na oferowaniu go do sprzedaży lub wprowadzaniu do obrotu, jeżeli wyrób ten został uprzednio, zgodnie z prawem, wprowadzony do obrotu na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej przez uprawnionego lub za jego zgodą. 

Nie stanowi również naruszenia patentu import wyrobu według wynalazku lub wytworzonego sposobem według wynalazku, wprowadzonego uprzednio do obrotu, zgodnie z prawem, na terytorium państwa, z którym Rzeczypospolita Polska zawarła umowę o utworzeniu strefy wolnego handlu.

 

Instytucja używacza uprzedniego

 

Korzystający w dobrej wierze na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z Art. 71 ustawy Prawo własności przemysłowej, w chwili stanowiącej o pierwszeństwie do uzyskania patentu, może z niego nadal bezpłatnie korzystać w swoim przedsiębiorstwie w zakresie, w jakim korzystał dotychczas. Prawo to przysługuje również temu, kto w tej samej chwili przygotował już wszystkie istotne urządzenia potrzebne do korzystania z wynalazku.

 

Prawa te podlegają, na wniosek zainteresowanego, wpisowi do rejestru patentowego. Prawa te mogą zostać przeniesione na inną osobę tylko łącznie z przedsiębiorstwem. 

 

Instytucja używacza późniejszego 

 

Osoba, zgodnie z Art. 75 ustawy Prawo własności przemysłowej, która w dobrej wierze uzyskała albo nabyła patent, przeniesiony następnie na podstawie art. 74 na rzecz osoby uprawnionej, albo uzyskała w dobrej wierze licencję, a korzystała z wynalazku co najmniej przez rok przed wszczęciem postępowania o przeniesienie patentu lub w tym okresie przygotowała wszystkie istotne urządzenia potrzebne do korzystania z wynalazku, może z tego wynalazku korzystać w swoim przedsiębiorstwie w zakresie, w jakim z niego korzystała w chwili wszczęcia tego postępowania, z zastrzeżeniem obowiązku uiszczenia uprawnionemu ustalonego wynagrodzenia.

Prawo do korzystania z wynalazku określone wyżej podlega, na wniosek zainteresowanego, wpisowi do rejestru patentowego. Prawo to może zostać przeniesione na inną osobę tylko łącznie z przedsiębiorstwem. 

 

Prawa współwłasności

 

Uregulowanie współwłasności powinno być ustalone we wzajemnej umowie o współwłasności. Jeżeli takiej umowy nie ma, to ustawodawca uregulował prawa współwłasności w Art.72 ustawy Prawo własności przemysłowej, w którym określono, że:

 

1. Współuprawniony z patentu może, bez zgody pozostałych współuprawnionych, korzystać z wynalazku we własnym zakresie oraz dochodzić roszczeń z powodu naruszenia patentu.

2. W razie uzyskania korzyści z wynalazku przez jednego ze współuprawnionych każdy z pozostałych współuprawnionych ma prawo, o ile umowa nie stanowi inaczej, do odpowiedniej części z jednej czwartej tych korzyści po potrąceniu nakładów, stosownie do swego udziału w patencie.

3. W zakresie nieuregulowanym wyżej stosuje się odpowiednio, o ile umowa o wspólności patentu nie stanowi inaczej, przepisy Kodeksu cywilnego o współwłasności w częściach ułamkowych.

4. Powyższe uregulowania stosuje się odpowiednio do wspólności prawa do uzyskania patentu.

 

Unieważnienie patentu 

 

Patent może być unieważniony w całości lub części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu.

Prokurator Generalny Rzeczypospolitej Polskiej lub Prezes Urzędu Patentowego może w interesie publicznym wystąpić z wnioskiem o unieważnienie patentu albo przystąpić do toczącego się postępowania w sprawie. ( art.89 ustawy Prawo własności przemysłowej)  

 

Patent wygasa na skutek:

 

1. upływu okresu, na który został udzielony,

2. zrzeczenia się patentu przez uprawnionego przed Urzędem Patentowym, za zgodą osób, którym służą prawa na patencie,

3. nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej, 

4. trwałej utraty możliwości korzystania z wynalazku, z powodu braku potrzebnego do tego mikroorganizmu, który stał się niedostępny i nie może być odtworzony na podstawie opisu.

 

     W sprawach, poza upływem okresu, na który został udzielony, Urząd Patentowy wydaje decyzje stwierdzające wygaśnięcie patentu.

 

 Patent dodatkowy

 

Patent dodatkowy może być udzielony na rzecz właściciela patentu głównego. Przyjęto zasadę nie ingerowania o obce wynalazki przez osoby trzecie.

 

Wraz z wygaśnięciem patentu głównego, zgodnie z Art. 91 ustawy Prawo własności przemysłowej, tracą moc patenty dodatkowe. Jeżeli natomiast patent główny traci moc z przyczyny niemającej wpływu na wynalazek będący przedmiotem patentu dodatkowego, patenty dodatkowe do patentu głównego stają się patentami i zachowują moc przez okres, na który został udzielony patent główny. Jest to ważna uwaga, bowiem po nieopłaceniu patentu głównego i samoistności patentu dodatkowego ten patent dodatkowy staje się patentem, który korzysta z ochrony jak za patent główny, ale w zakresie zastrzeżeń wskazanych w patencie dodatkowym.

 

Unieważnienie albo wygaśnięcie patentu, zgodnie z Art.92 ustawy Prawo własności przemysłowej, podlega wpisowi do rejestru patentowego.

 

Naruszenie prawa wyłącznego w postaci patentu na wynalazek w sytuacji, gdy uprawniony z patentu zawezwie do zaniechania naruszenia jego prawa.

W takiej sytuacji należy przede wszystkim dokonać oceny sprawdzającej następujące kwestie:

czy patent jest czynny tj. czy prawo wyłączne jest w mocy,

czy swoim rozwiązaniem naruszamy prawo wyłączne, dokonując analizy porównawczej naszego rozwiązania z zastrzeżeniami patentowymi.

Sprawdzenie czynnej ochrony patentu dokonuje się w publikacji Wiadomości Urzędu Patentowego w rozdziale wygaśnięcie patentu lub bezpośrednio dzwoniąc do Urzędu Patentowego RP. Należy pamiętać, że podana informacja telefoniczna nie stanowi dowodu. Ta informacja podana telefonicznie przez Urząd Patentowy zawsze wskazuje źródło publikacji o ustaniu ochrony patentowej. Należy odszukać to źródło, jako oficjalnej publikacji w WUP potwierdzającej ustanie prawa wyłącznego. Należy zdawać sobie sprawę, że występują przemilczenia pewnych kwestii przez uprawnionego, który wskazuje na posiadane prawo załączając dokument patentowy, w którym nie ma adnotacji o wygaśnięciu tego prawa. Po upewnieniu się, że patent jest w mocy należy przystąpić do analizy ewentualnego naruszenia prawa. Jak wskazano naruszenie praw z patentu dotyczy zastrzeżeń patentowych, które składają się z części znamiennej, czyli znanej oraz po znamiennej, czyli nowej, która przypisana jest do przedmiotowego wynalazku. Należy pamiętać, że naruszenie zastrzeżeń to wykorzystanie wszystkich elementów występujących w zastrzeżeniach patentowych. Pominięcie jednego z elementów występujących w zastrzeżeniach patentowych w części po znamiennej, zwłaszcza w zastrzeżeniu niezależnym może być uznane, jako obejście zastrzeżeń patentowych. Specjalistycznej analizy dokonania naruszenia prawa dokonują rzecznicy patentowi, zaś rozstrzygnięcia prawne dokonywane są przez Sądy powszechne. W wielu krajach występują Sądy specjalizujące się w przedmiotach własności przemysłowej.

Od pomysłu do zgłoszenia - powrót

.

Innowacyjna Gospodarka


Projekt Współfinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.