Przedmioty własności przemysłowej (c.d.) / autor: Tadeusz Wilczarski

 

Przedmioty własności przemysłowej podlegające ochronie na zasadzie prawa wyłącznego określone zostały w ustawie Prawo własności przemysłowej z 30 czerwca 2000 roku, która weszła w życie 22 sierpnia 2001 roku.( tekst jednolity z 2003 roku Dz. U. Nr 119 poz. 1117 z późniejszymi zmianami). Kolejnym przedmiotem własności przemysłowej jest topografia układów scalonych. Ta forma ochrony dotyczy elektronicznych układów i chociaż dziedzina ta jest bardzo innowacyjna, to jednak zgłoszeń w zakresie topografii układów scalonych jest stosunkowo niewiele. Wprowadzono tu system rejestrowy udzielenia prawa wyłącznego.

 

Przez topografię układu scalonego, zwaną dalej "topografią", rozumie się rozwiązanie polegające na przestrzennym, wyrażonym w dowolny sposób, rozplanowaniu elementów, z których co najmniej jeden jest elementem aktywnym oraz wszystkich lub części połączeń układu scalonego. 

Przez układ scalony rozumie się jedno- lub wielowarstwowy wytwór przestrzenny, utworzony z elementów z materiału półprzewodnikowego tworzącego ciągłą warstwę, ich wzajemnych połączeń przewodzących i obszarów izolujących, nierozdzielnie ze sobą sprzężonych, w celu spełniania funkcji elektronicznych  (art. 196 ustawy Prawo własności przemysłowej) .

 

Prawo ochronne z rejestracji topografii może być udzielone, na topografię oryginalną. Nie udziela się prawa z rejestracji topografii, jeżeli przed zgłoszeniem w Urzędzie Patentowym była ona wykorzystywana jawnie w celach handlowych w okresie dłuższym niż dwa lata. Zatem do dwóch lat przed zgłoszeniem mogła topografia być wykorzystywana jawnie w celach handlowych. 

Nie może być udzielone prawo z rejestracji topografii, jeżeli od jej dokonania i utrwalenia w dowolnej formie minęło 15 lat i nie była ona wykorzystywana w celach handlowych  (art. 197 ustawy Prawo własności przemysłowej).

 

Topografię uznaje się za oryginalną, jeżeli jest wynikiem pracy intelektualnej twórcy i nie jest powszechnie znana w chwili jej powstania. 

Na topografię składającą się z elementów powszechnie znanych udziela się prawa z rejestracji tylko w takim zakresie, w jakim kombinacja tych elementów jest oryginalna (art. 198 ustawy Prawo własności przemysłowej).

 

Wzór przemysłowy

 

Kolejnym przedmiotem własności przemysłowej jest wzór przemysłowy, na który udzielone jest prawo ochronne z rejestracji. Wzornictwo przemysłowe rozpowszechnione zostało w całym świecie i ukierunkowane przede wszystkim na małe i średnie przedsiębiorstwa. Wprowadzono system rejestrowy ażeby przyspieszyć uzyskanie ochrony prawnej. Ta ochrona wprowadzona została również na terytorium Unii Europejskiej pod pojęciem Wspólnotowy Wzór Przemysłowy, który zgłasza się do OHIM w Alicante w Hiszpanii.

Wzory przemysłowe na terytorium RP chronione są począwszy od 22 sierpnia 2001 roku.

 

Zgodnie z Art. 102 1. ustawy Prawo własności przemysłowej, wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację.

1) Wytworem jest każdy przedmiot wytworzony w sposób przemysłowy lub rzemieślniczy, obejmujący  w szczególności opakowanie, symbole graficzne oraz kroje pisma typograficznego, z wyłączeniem programów komputerowych.

2) Za wytwór uważa się także:

1. przedmiot składający się z wielu wymienialnych części składowych umożliwiających jego rozłożenie i ponowne złożenie (wytwór złożony);

2. część składową, jeżeli po jej włączeniu do wytworu złożonego  pozostaje widoczna w trakcie jego zwykłego używania, przez które rozumie się każde używanie, z wyłączeniem  konserwacji, obsługi lub naprawy;

3. część składową, jeżeli może być przedmiotem samodzielnego  obrotu.

 

W przypadku  wzoru stosowanego lub zawartego w części składowej wytworu złożonego,  ocena  nowości i indywidualnego charakteru dotyczy tylko jego widocznych cech.

 

Cecha nowości zdefiniowana została w art. 103 ustawy Prawo własności przemysłowej, zaś indywidualny charakter zdefiniowany został w art. 104 ustawy Prawo własności przemysłowej. Wytwór może stanowić całość postaci lub jego część, nadto wytwór złożony, który składa się z wymienialnych części składowych umożliwiających jego rozłożenie i ponowne złożenie. 

 

Dla zakwalifikowania danego rozwiązania do grupy wzorów przemysłowych nowość i indywidualny charakter, muszą być spełnione równocześnie ( vide Prawo własności przemysłowej autorstwa Ewa Nowińska, Urszula Romińska Michał du Vall  Wydanie 2 LexisNexis 2003).

 

Nowość wzoru przemysłowego 

Wzór przemysłowy uważa się za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa z rejestracji, identyczny wzór nie został udostępniony publicznie przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie, w inny sposób. Wzór uważa się za identyczny z udostępnionym publicznie także wówczas, gdy różni się od niego jedynie nieistotnymi szczegółami. (art. 103 ustawy Prawo własności przemysłowej)

 

Wzoru nie uważa się za udostępniony publicznie, jeżeli nie mógł dotrzeć do wiadomości osób zajmujących się zawodowo dziedziną, której wzór dotyczy.

 

Nie wyłącza się możliwości udzielenia prawa z rejestracji, jeżeli wzór przemysłowy:

1. został ujawniony osobie trzeciej, która w sposób wyraźny lub dorozumiany była zobowiązana do zachowania poufności;

2. został ujawniony w ciągu 12 miesięcy przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa z rejestracji, jeżeli  ujawnienie nastąpiło przez twórcę, jego następcę prawnego lub – za zgodą  uprawnionego – przez osobę trzecią, a także jeżeli ujawnienie nastąpiło w wyniku nadużycia popełnionego wobec twórcy lub jego następcy prawnego.( art. 103 ustawy Prawo własności przemysłowej)

 

Ustawodawca wskazał przy tym, iż za identyczny należy uznać wzór różniący się „nieistotnymi szczegółami”. W praktyce występują trudności w ustaleniu, czy różnice są istotne, czy nieistotne. W każdym razie nie mogą one mieć wpływu na ogólne wrażenie, jakie wywołuje dany produkt ( vide Prawo własności przemysłowej autorstwa Ewa Nowińska, Urszula Romińska Michał du Vall  Wydanie 2 LexisNexis 2003).

 

Indywidualny charakter

 

Wzór przemysłowy odznacza się indywidualnym charakterem, jeżeli ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo (art. 104 ustawy Prawo własności przemysłowej).

 

Przy ocenie indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego bierze się pod uwagę zakres swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru.

 

Warunek indywidualnego charakteru w doktrynie, jest warunkiem znacznie dalej idącym, niż warunek nowości. Wynika to z treści wyrazu „indywidualny”, a także z oceny wrażenia, jakie wywołuje wzór na zorientowanym użytkowniku. Użytkownikami w tym konkretnym przypadku są osoby, które obsługują urządzenia higienizacji osadów wapnem. Zorientowany użytkownik - wskazuje na osobę, która używa w sposób stały danego produktu ( vide Prawo własności przemysłowej autorstwa Ewa Nowińska, Urszula Romińska Michał du Vall  Wydanie 2 LexisNexis 2003). 

Wyrazy „indywidualny charakter” wskazują w doktrynie, że chodzi tu o swoisty zespół cech produktu. Zatem cecha uniwersalności stanowi na nowy rodzaj produktu, który nie ma takich cech. Wymyślenie takiej cech w produkcie, naszym zdaniem kwalifikuje ten wyrób do rangi oryginalności, którą można porównać z indywidualnym charakterem produktu. Wyraz „indywidualny” według Uniwersalnego Słownika Języka Polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN 2003, to właściwy tylko danej jednostce, osobisty swoisty, zaś wyraz „charakter” to zespół cech właściwych danemu przedmiotowi lub zjawisku, odróżniających je od innych przedmiotów i zjawisk tego samego rodzaju. Zatem charakter indywidualny w tym konkretnym przypadku, to urządzenie higienizacji osadów wapnem, które nadaje nową postać i indywidualny charakter z wzorami uniwersalnymi dla innych zastosowań.

 

Należy wspomnieć o wprowadzonym unormowaniu, które obowiązuje od 1 listopada 2007 roku w art. 106', który brzmi:

 

Ochrona z tytułu prawa z rejestracji wzoru nie przysługuje wytworowi, który stanowi część składową wytworu złożonego, używaną do naprawy tego wytworu w taki sposób, by przywrócić mu jego wygląd początkowy. 

 

Osoby trzecie mogą korzystać z tego wytworu, poprzez jego wytwarzanie, oferowanie, wprowadzenie do obrotu, import, eksport lub używanie wytworu, w którym wzór jest zawarty bądź zastosowany, lub poprzez składowanie takiego wytworu dla takich celów.

 

     Przepis ten wywołał duże kontrowersje wśród producentów oryginalnych części samochodowych.

 

Należy pamiętać, że Prawo z rejestracji wzoru przemysłowego ogranicza się do wytworów tego rodzaju, dla których nastąpiło zgłoszenie. Zakres przedmiotowy prawa z rejestracji wzoru przemysłowego określają łącznie rysunek wzoru i jego istotne cechy wskazane w opisie (art. 107 ustawy Prawo własności przemysłowej.

 

Znaki towarowe

 

Kolejnym przedmiotem ochrony z prawa wyłącznego są znaki towarowe. 

Znakiem towarowym może być każde oznaczenie przedstawione w sposób graficzny lub takie, które da się w sposób graficzny wyrazić, jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów jednego przedsiębiorstwa od tego samego rodzaju towarów innych przedsiębiorstw (art. 120 ustawy Prawo własności przemysłopwej) .

 

Znakiem towarowym, w rozumieniu przedstawionej definicji, może być w szczególności wyraz, rysunek, ornament, kompozycja kolorystyczna, forma przestrzenna, w tym forma towaru lub opakowania, a także melodia lub inny sygnał dźwiękowy.

Rodzaje znaków towarowych

Pod pojęciem znaku towarowego występują:

1. Znak towarowy indywidualizujący przedsiębiorcę w całości prowadzonej działalności gospodarczej, zwany potocznie logo firmy.

2. Znak towarowy indywidualizujący przedsiębiorcę w zakresie towarów.

3. Znak towarowy indywidualizujący przedsiębiorcę w zakresie usług.

4. Znak towarowy indywidualizujący przedsiębiorcę w zakresie towarów i usług.

5. Znak towarowy jako slogan reklamowy.

 

Podział znaków towarowych ze względu na uprawnionego z prawa ochronnego:

1. Znak towarowy indywidualny – jest to znak towarowy przeznaczony do używania przez jednego przedsiębiorcę lub osobę fizyczną i ewentualnie ich licencjobiorców.

2. Znak towarowy indywidualny, na który zostało udzielone wspólne prawo ochronne  – jest to znak towarowy przeznaczony do równoczesnego używania przez kilku przedsiębiorców lub osób fizycznych oraz mieszanych i ewentualnie ich licencjobiorców. Zasady używania takiego znaku określa regulamin używania wspólnego znaku towarowego, przyjęty przez przedsiębiorców.

3. Wspólny znak towarowy – jest to znak przeznaczony do używania przez organizację posiadającą osobowość prawną, która została powołana do reprezentowania interesów przedsiębiorców oraz przedsiębiorców w niej zrzeszonych. Zasady używania w obrocie wspólnego znaku towarowego przez organizację i zrzeszonych w niej przedsiębiorców określa regulamin znaku przyjęty przez tą organizację. Prawo ochronne na wspólny znak towarowy  może zostać udzielone tylko na rzecz organizacji.

4. Wspólny znak towarowy gwarancyjny – jest to znak przeznaczony do używania przez przedsiębiorców stosujących się do zasad ustalonych w regulaminie znaku towarowego, przyjętym przez organizację posiadającą osobowość prawną, na której rzecz znak ten został zarejestrowany. Przedsiębiorcy używający wspólny znak gwarancyjny podlegają kontroli organizacji w zakresie przestrzegania regulaminu znaku. Organizacja na rzecz, której znak ten został zarejestrowany nie może go używać.

 

 

 

Podział znaków towarowych ze względu na odbiór rynku:

 

1. Znak towarowy powszechnie znany – jest to znak towarowy notoryjny.

2. Znak towarowy renomowany – jest to znak towarowy symbolizujący potwierdzoną jakość, cieszący się bardzo pozytywną reputacją wśród odbiorców.

3. Znak towarowy sławny – jest to znak towarowy powszechnie znany, który jest jednocześnie znakiem towarowym renomowanym.

 

Wspólny znak towarowy 

 

Wspólny znak towarowy może występować w następujących przypadkach:

 

1. Wspólny znak towarowy gdzie występują wszyscy zgłaszający, jako uprawnieni do znaku towarowego

 

     Istnieje możliwość dokonania zgłoszenia znaku towarowego w formie oznaczenia przeznaczonego do równoczesnego używania przez kilku przedsiębiorców, jeżeli używanie takie nie jest sprzeczne z interesem publicznym i nie ma na celu wprowadzenia odbiorców w błąd, w szczególności co do charakteru, przeznaczenia, jakości, właściwości lub pochodzenia towarów. Jest to tzw. wspólne prawo ochronne (art. 122 ustawy Prawo własności przemysłowej).

 

      Ustawodawca nakłada obowiązek określenia zasad używania znaku towarowego na podstawie wspólnego prawa ochronnego, które określane są w regulaminie znaku towarowego przyjętego przez przedsiębiorców dokonujących takiego znaku towarowego.

 

       2.  Wspólny znak towarowy udzielany na rzecz wspólnej organizacji

 

     Organizacja posiadająca osobowość prawną, która powołana jest do reprezentowania interesów przedsiębiorców, może uzyskać prawo ochronne na znak towarowy przeznaczony do używania w obrocie przez tę organizację i przez zrzeszone w niej podmioty. Jest to tzw. wspólny znak towarowy  (art. 136 ustawy Prawo własności przemysłowej).

Zasady używania w obrocie wspólnego znaku towarowego przez organizację skupiającą przedsiębiorstwa oraz przez zrzeszone w niej podmioty określa regulamin znaku przyjęty przez tę organizację. Zatem istnieje konieczność opracowania wspólnego regulaminu, który przesyłany jest do Urzędu Patentowego RP.

 

       3.  Znak towarowy gwarancyjny

 

     Organizacja posiadająca osobowość prawną, która sama nie używa znaku towarowego, może mieć udzielone prawo ochronne na znak przeznaczony do używania przez przedsiębiorców stosujących się do zasad ustalonych w regulaminie znaku przyjętym przez uprawnioną organizację i podlegających w tym zakresie jej kontroli. Jest to tzw. wspólny znak towarowy gwarancyjny (art. 137  ustawy Prawo własności przemysłowej). 

 

      Udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy dla określonych towarów nie stanowi samoistnej podstawy do odmowy zarejestrowania znaku dla towarów tego samego rodzaju innego przedsiębiorcy tylko dlatego, że zawiera on takie samo lub podobne oznaczenie odnoszące się do dóbr osobistych, w szczególności nazwisko właściciela.

 

Oznaczenia geograficzne 

 

     Oznaczeniami geograficznymi, w rozumieniu ustawy, są oznaczenia słowne odnoszące się bezpośrednio lub pośrednio do nazwy miejsca, miejscowości, regionu lub kraju (teren), które identyfikują towar lub usługę jako pochodzące z tego terenu, jeżeli określona jakość, dobra opinia lub inne cechy towaru są przypisywane przede wszystkim pochodzeniu geograficznemu tego towaru. 

 

     Na zagraniczne oznaczenia geograficzne można uzyskać w Polsce ochronę tylko, gdy oznaczenie korzysta z ochrony w kraju jego pochodzenia. 

 

1. Oznaczeniami geograficznymi są: 

1) nazwy regionalne jako oznaczenia służące do wyróżniania towarów, które:

a)   pochodzą z określonego terenu oraz

b) posiadają szczególne właściwości, które wyłącznie lub w przeważającej mierze zawdzięczają oddziaływaniu środowiska geograficznego obejmującego łącznie czynniki naturalne oraz ludzkie - których wytworzenie lub przetworzenie następuje na tym terenie; 

2) oznaczenia pochodzenia jako oznaczenia służące do wyróżniania towarów:

a)  pochodzących z określonego terenu oraz 

b)  posiadających pewne szczególne właściwości albo inne cechy szczególne przypisywane pochodzeniu geograficznemu, czyli terenowi, gdzie zostały one wytworzone lub przetworzone.

 

2. Przez oznaczenia geograficzne rozumie się także oznaczenia stosowane dla towarów, które są wytworzone z surowców lub półproduktów pochodzących z określonego terenu, większego niż teren wytworzenia lub przetworzenia towaru, jeżeli są one przygotowywane w szczególnych warunkach i istnieje system kontroli przestrzegania tych warunków.

 

3.Za oznaczenia geograficzne uznaje się również, z zachowaniem warunków określonych w ust. 2, określenia o charakterze geograficznym nieodpowiadające dosłownie terenowi, z którego towar pochodzi  lub inne określenia używane tradycyjnie, jeżeli są one stosowane dla towarów pochodzących z danego terenu  ( art. 175 ustawy Prawo własności przemysłowej).

 

1. Zgłoszenie oznaczenia geograficznego powinno zawierać:

1) dokładne określenie oznaczenia oraz elementów, z którymi będzie ono używane w obrocie, jak etykiety i opakowania;

2) wskazanie towarów, dla których jest ono przeznaczone;

3) dokładne określenie granic terenu, do którego się ono odnosi;

4) określenie szczególnych cech lub właściwości towarów, jako pochodzących z danego terenu;

5) warunki korzystania z oznaczenia geograficznego obejmujące sposób wytwarzania, szczególne cechy lub właściwości towarów, inne przesłanki, które muszą być spełnione przez osoby chcące używać takiego oznaczenia oraz, jeżeli jest to wymagane, metody ich kontroli;

6) wskazanie przedsiębiorców, którzy używają lub będą używać tego oznaczenia.

 

2. Zgłoszenia może dokonać organizacja upoważniona do reprezentowania interesów producentów, działająca na danym terenie. 

3. Organizacja ta powinna dołączyć do zgłoszenia oznaczenia geograficznego potwierdzenie swojej legitymacji do działania. 

4. Zgłoszenia może dokonać także organ administracji rządowej lub samorządu terytorialnego, właściwy ze względu na teren, do którego odnosi się oznaczenie geograficzne. 

5. Osoby dokonujące zgłoszeń zagranicznych oznaczeń geograficznych, powinny wskazać lub dołączyć do zgłoszenia dowód ochrony oznaczenia w kraju pochodzenia. Dowodem takim może być w szczególności każda umowa międzynarodowa, na podstawie której oznaczenie geograficzne podlega ochronie  (art. 176 ustawy Prawo własności przemysłowej).

 

Od pomysłu do zgłoszenia - powrót

.

Innowacyjna Gospodarka


Projekt Współfinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.